bagamoyo

‘In het christendom liggen zelfkritiek, zelfrelativering en schuld besloten. Misschien ligt daar de oorzaak van ons gebrek aan zelfvertrouwen.’

Met deze woorden opent Frits Bolkestein zijn prikkelende opinie-artikel in de Volkskrant van 24 december jongstleden, een artikel waarop al meer dan 1500 reacties zijn binnengekomen (vandaar waarschijnlijk dat de webpagina maar traag laadt).Een interessant en lezenswaardig stuk, waarin het op het eerste gezicht lijkt alsof Bolkestein de analyse maakt dat het christendom, als een ‘godsdienst van schuld’ debet is aan de softe opstelling van Europa ten opzichte van de Islam (een ‘godsdienst van schaamte’). Maar de goede lezer ziet hem een diepere oorzaak aanwijzen: de linkse elite, die het grote verhaal uit het Christendom haalde en het daarmee de doodsteek gaf, die omhelst nu een krachteloos en visieloos multiculturalisme. Je zou bijna uitroepen: Dus moeten we terug naar het grote verhaal, terug naar Jezus in het hart van het ‘sociale evangelie’!

Hoewel erg interessant deze discussie (en ook zijn opmerkingen over kolonialisme en rijke landen versus arme landen waar ik het van harte mee oneens ben), wil ik hier toch vooral even stilstaan bij Bolkesteins opmerkingen over de aard van het christelijke geloof. Zo schrijft hij:

“Parallel aan die zelfbeschuldiging liggen in het christendom zelfkritiek en zelfrelativering besloten. Laten we twee passages bekijken uit het Evangelie volgens Mattheüs. De eerste is: ‘Oordeel niet, opdat er niet over u geoordeeld wordt’ (7:1). De tweede is: ‘Wie zichzelf verhoogt zal worden vernederd, en wie zichzelf vernedert zal worden verhoogd’ (23:12).
Volgens Nietzsche kenschetst dit een slavenmentaliteit. Maar ook zonder zover te gaan, is duidelijk dat deze uitspraken - samen met andere als ‘de andere wang toekeren’ en ‘de tweede mijl gaan’, beide afkomstig uit de Bergrede - er niet bepaald toe aanzetten voor zichzelf op te komen.
Misschien is daar een oorzaak te vinden van het hedendaagse gebrek aan zelfvertrouwen dat tot gevolg heeft dat wij ook niet opkomen voor de onzen en alleen vreemde geloven en culturen als onze naasten lijken te beschouwen.”

Deze teksten - uit hun context en het Grote Verhaal van de Bijbel gerukt - lijken ons inderdaad neer te drukken tot een onderdanig en soft soort mensen. Toch wekt Jezus bij mij niet bepaald de indruk van een softie. Paulus en Petrus ook niet trouwens. Het zij krachtige persoonlijkheden; mensen die ergens voor gaan, die tegen de stroom in aan hun missie en overtuiging vasthouden en bereid zijn om daar voor te lijden. Waarom? Ze geloven in een Groter Verhaal, dat niet ontdaan is van zijn angel. Die angel is Jezus Christus zelf, die stierf voor moslims, christenen, joden, atheïsten en noem maar op. En die, niet te vergeten, opstond uit de dood! Tsja, als je dat niet meer gelooft…

De eerste christenen waren geen imperialisten en kolonialisten, zoals hun latere nazaten (wat door Bolkestein positief geduid wordt), maar gedreven mensen die zo rotsvast geloofden in een ander Koninkrijk, dat ze een stille revolutie ontketenden en mensen ertoe brachten om vrijwillig van godsdiensten van angst over te gaan naar een godsdienst van vrijheid. Vrij om de geboden van Jezus uit eigen wil te doen - en niet uit schuldgevoel. Dat verschil, dat proeven mensen!