bagamoyo

Vandaag was ik in gesprek met een aantal mensen over slavernij. We stonden stil bij de gruweldaden van de slavenhandel door o.a. de V.O.C. en de W.I.C. en de slavernij op de Antillen en in Suriname. Tegelijk plaatsten we dit in een grotere context: slavernij is van alle tijden, ook van deze tijd. Kindslaven in Azië en Afrika, kindsoldaten in Afrika en Latijns-Amerika, seksslaven overal ter wereld in het schimmige gebied van de prostitutie en de pornoindustrie.

Hier leven we in de vrije wereld. Maar hoe vrij is ons land, waar alles van wetjes en regeltjes aan elkaar hangt, nu echt? Hoe vrij zijn wij eigenlijk in een samenleving, waar ons dagschema en onze levensplanning gedicteerd worden door de economie, door consumptie, prestatiedwang? We werken om het systeem in stand te houden, we onderwerpen ons er aan, we rennen en we haasten en het eist zijn tol. Zijn we geen slaven geworden?

Jezus ontmaskert de mammon als de god van deze wereld. Ik stel mijzelf de vraag: hoe afhankelijk ben ik van die mammon geworden? Waarop stel ik eigenlijk mijn vertrouwen?

Laatst zei iemand tegen mij: ‘Als de mammon echt een god is, dan zou je kunnen zeggen dat er achter het kapitaal een intelligentie zit, die erop uit is mensen steeds meer van zich afhankelijk te maken.’ Het kapitaal versterkt zichzelf. En wee degene die daar aan komt. En daarom kijkt het westen hoofdzakelijk toe in Kongo en Darfur en grijpt het in het Midden Oosten in. En zo kan het dat de hoofdrolspelertjes van succesfilm ‘Slumdog Millionaire’ alweer vergeten zijn en gewoon weer in hun sloppenwijken wonen. En zo komt het dat er in tijden van economische crisis gezocht wordt naar een zondebok en de aandacht wordt verschoven naar minderheden. De rijken worden nog steeds rijker en de armen armer. En ook tot een oplossing voor de milieuproblematiek komen we niet, want macht en economie gaan voor.

Maar mensen kunnen kiezen. Tijd voor de kerk om op te staan en te laten zien wie zij echt belangrijk vindt: God of de mammon. Beide heren dienen kan niet.

Het christendom heeft als het gaat om slavernij in het verleden vaak een dubbele rol gespeeld. Enerzijds werd met de bijbel in de hand de slavernij verdedigd en uitgevoerd. Anderzijds zorgde het evangelie voor een stille revolutie in het Romeinse rijk en speelden christelijke organisaties en denominaties een cruciale rol in de bestrijding en de afschaffing van de slavernij in het Westen en het kastensysteem in India.

De geschiedenis zal leren hoe de rol van de kerk in de 21e eeuw uitpakt: verwerpelijk of heroïsch. Werken we als onderdanige slaven mee aan een oppermachtig systeem of benoemen we het kwaad, kijken we het in het gezicht en buigen we niet? Geschiedenis maken we nu.