bagamoyo

FF weinig tijd en inspiratie. Na de zomer: I’ll be back.

Op deze blog ben ik vaak (naar ik hoop opbouwend) kritisch naar christenen en de kerk. Maar laatst werd mij, door een humanistische filosoof, op de man af gevraagd: wat is de meerwaarde van het christendom voor deze wereld? Wat zou de wereld missen als er geen christenen zouden zijn? Zou de wereld wel wat missen?

Mijn antwoord(dat ik hier wat uitbreid) op de vraag wat de wereld zou missen: 
Miljoenen mensen die zich, professioneel of als vrijwilliger, inzetten voor anderen en hun inspiratie en kracht halen uit hun geloof. In kerken, op straat, in welzijnsinstellingen, gevangenissen, organisaties voor mensenrechten, de milieubeweging, ontwikkelingswerk. Je zou mensen als Moeder Theresa missen. En een opmerkelijk aantal Nobelprijswinnaars. Martin Luther King, Desmond Tutu, Jimmy Carter, Nelson Mandela, Barack Obama, to name a few. Maar belangrijker zijn al die onbekenden, die in hun eigen buurt of vér daarbuiten Jezus proberen na te volgen.

Maarten van Rossem zei eens over de situatie in de VS: ´hoe verder ik mij in de goot van de samenleving begeef, hoe meer christenen ik tegenkom´. Hij doelde op de enorme inzet van kerken en organisaties voor mensen aan de rand van de samenleving.
In mijn stad Rotterdam werd in 2008 het rapport ‘Tel Uw Zegeningen‘ gepresenteerd, waaruit bleek dat de inzet van de kerken de overheid miljoenen euro’s bespaart.

Maar er is meer dan dat: christenen bewaren de woorden van de bijbel en geven die door. Recent deed de film ‘The Book of Eli’ (met de christen Denzel Washington in de hoofdrol) een poging om het belang daarvan te onderstrepen.

Christenen bidden voor deze wereld. Christenen geven geld aan goede doelen. Christenen hebben, geïnspireerd door hun geloof, schitterende kunst gemaakt en doen dat nog steeds.

Natuurlijk, christenen doen ook heel fout. In naam van het christendom en met de bijbel in de hand zijn er verschrikkelijke dingen gebeurd en gebeuren er verschrikkelijke dingen. Christenen zijn soms onuitstaanbaar. Christenen hebben zeker niet het monopolie op goedheid. Maar veel christenen hebben vanuit hun overtuiging wel de kracht en een drive om ‘de extra mijl’ te gaan.

Een christen biedt mensen hoop en troost, die een atheïst of een humanist niet kunnen bieden . Bijvoorbeeld de zieke op zijn sterfbed. De mens die voor zijn leven kapot is gemaakt. De jongere die in armoede opgroeit. Atheïsten en humanisten kunnen heel veel betekenen voor die mensen. Maar hun hulp beperkt zich tot het hier en nu. Christenen hebben naast een opdracht voor het nu, ook een visioen van een leven na de dood, een nieuwe wereld in de toekomst, een God die recht zal doen. En mede daarom omarmen mensen in de Derde Wereld massaal het christelijke geloof.

Ik ben vaak kritisch op de kerk, maar er is ook veel om dankbaar voor te zijn en trots op te zijn. Ja, de wereld zou veel missen als er geen christenen zouden zijn.

Met een paar muziekmaten, te weten David Sies, Daniël Drost en Peter Tuin, ben ik een muziekblog begonnen. Voor de geïnteresseerden onder u, dit is de link.

Voel je vrij en uitgenodigd om zo nu en dan eens langs te surfen, een reactie achter te laten of eventueel mee te bloggen!

Wij vieren hebben een redelijke overlap aan smaak en de cd’s en artiesten die we zullen bespreken vallen waarschijnlijk voornamelijk onder de genres singer-songwriter, folk, indie, emo, lo-fi, americana, (alt)country, alternative, rock, roots en blues, met uitstapjes naar gospel, jazz, world en soul.
Het is geen site waar voortdurend de nieuwste cd’s op staan, maar meer een blog waar liefhebbers met elkaar uitwisselen, hun favoriete cd’s bespreken, etc.

Ons blog zal waarschijnlijk minimaal eenmaal per week een update krijgen. De komende dagen zal er hier en daar nog wel eens gesleuteld worden aan de lay-out en functies van de site, maar inmiddels is-ie up and running!

‘Een tik voor de christelijke politiek’. Somberheid en teleurstelling alom binnen christelijke kring, na de verkiezingsuitslag. Maar misschien is er ook deze winst: dat christenen eindelijk eens goed gaan beseffen dat ze een hele kleine minderheid zijn geworden in een postchristelijk, neopaganistisch land. Een groot CDA en regeringsdeelname van de CU hebben dat de afgelopen jaren misschien een beetje gemaskeerd. Veel mensen meenden dat Nederland toch wel een beetje een christelijke natie was. Notabene Geert Wilders bevestigde dat beeld bij sommige christenen, door het telkens te hebben over onze joods-christelijke wortels. Maar de waarheid is wat iemand als Stuart Murray al jaren roept: het christendom in West-Europa is op sterven na dood. De kerk loopt leeg en versnippert verder (wat bijvoorbeeld resulteerde in nóg maar eens een nieuwe christelijke partij, de EPN). Als je rondloopt op Opwekking of de EO-Jongerendag, of wanneer je op bezoek bent in één van de mega-kerken die Nederland telt, dan lijkt het allemaal nog heel wat. En het is ook zo, er zijn nog honderduizenden christenen in Nederland. Maar groei is er niet. Wel afname. Wellicht moeten we eens kijken naar landen als België, Frankrijk, Spanje, waar belijdende christenen (en zeker evangelischen) al decennia lang in de marge van de samenleving bivakkeren. De toekomst in Nederland is, tenzij er een Godswonder gebeurt, wellicht: verdere afkalving van de kerkelijke invloedsfeer, verlies van christelijke verworvenheden als bijzonder onderwijs, etc. Veel om over te rouwen. Maar ook veel om te vieren en kansen om te grijpen. Want het brengt ons misschien wel terug naar de essentie, naar bescheidenheid, naar creativiteit, naar meer eenheid. En dat zou geweldige winst zijn.

Laten we maar eens gaan nadenken over hoe wij Jezus kunnen laten zien in een land dat kiest voor hard kapitalisme, populisme,  liberalisme en ongelijkheid in naam van het gelijkheidsdenken. Laten we maar in de leer gaan bij christenen in Zuid-Europa. Laten we maar in de leer gaan bij het verleden, bij de Mennonieten, de Quackers, de Waldenzen, de Anabaptisten. En laten we ons niet angstvallig terugtrekken in onze eigen subcultuurtjes, maar geleid door een heilige Geest onbevangen de wereld inkijken, wetende dat we ‘vreemdelingen en bijwoners’ zijn en geroepen navolgers van Jezus Christus.

Dat zijn wij sinds een paar dagen, want onze tweede dochter, Joy Olivia de Wolf, kwam drie weken voor de uitgerekende datum melden dat ze eruit wou. En nu is ze er: Joy!

De kerk in Nederland worstelt al enkele decennia met een stevige identiteitscrisis. Niet alleen verliest ze getalsmatig al jarenlang in ongekend tempo mensen, ze is ook nog eens enorm versnipperd. Ook maatschappelijk gezien verliest de kerk steeds meer aan betekenis. Oude verworvenheden, die vanzelfsprekend leken, staan onder druk. Christenen zijn een minderheid geworden en worden geconfronteerd met een hen omringende cultuur, die oppermachtig lijkt. Nederland is een seculier land geworden, waar positieve zaken als vrijheid, welvaart en seksualiteit verworden tot afgoden en waar een veelheid aan religieuze opvattingen gedijt.

Dat is moeilijk te verteren voor veel christenen en dat is begrijpelijk. De uitdaging waar we nu voor staan is: hoe gaat de kerk meer op Jezus lijken door te zijn zoals Hij was en te reageren zoals Hij dat deed aan het begin van onze jaartelling?

Kiezen we voor geschreeuw, intimidatie, een vlucht in profetieën over oordeel en/of opwekking? Kiezen we voor aanpassing en assimilatie? Kiezen we voor zedenpreken en moralisme? Kiezen we voor onttrekking aan de cultuur en gaan we op in onze eigen kleine wereldjes, beursjes, subcultuurtjes, zuiltjes?
Of gaan we zoals Jezus deed, met open vizier de wereld in, het goede nieuws brengend door het te belichamen en het te doen? Niet triomfalistisch, maar ook niet angstig; niet veroordelend, maar liefhebbend; niet uit op succes, maar bereid om alles op te geven.

Er is toch maar één optie?

Dan is daar ineens een jonge timmerman uit Galilea. Hij predikt een heel ander geluid dan de verschillende ideologische en religieuze stromingen van zijn tijd. Stel, je bent een jonge Jood en je hoort Jezus spreken. Dan vraag je je af waar je Hem moet plaatsen, to welke partij Hij behoort. Dat blijkt knap lastig te zijn:

Hij heeft de moed van een Zeloot, maar Hij predikt geweldloosheid en het liefhebben van je vijanden. Hij zegt de keizer te geven wat van de keizer is en God te geven wat van God is. Maar Hij is geen Herodiaan. Het zou niet in hen opkomen om termen als ‘het Koninkrijk van God’ in hun mond te nemen. En ze zouden ook niet spreken over opkomen voor gerechtigheid. Ze zouden zeggen dat God wil dat we de keizer eren en ons verder gedeisd houden.
Hij is ook geen Esseen, want die zouden echt niet de moeite nemen om uit de woestijn naar de mensen toe te komen om te preken. In hun ogen zijn we allemaal allang verloren. Wij moeten maar naar hen toekomen, zij komen zeker niet naar ons.
Mocht je denken dat Jezus een super-heilige is, een ultra-vrome Farizeeër: Hij eet, drinkt en chillt met prostituees, landverraders, dronkaards - precies het soort mensen waarvan de Farizeeërs beweerden dat ze de bron van alle ellende zijn!

Je zou het zo kunnen beredeneren: Jezus is het eens met de gewelddadige Zeloten en de ultravrome Farizeeën dat de status quo waarin hun volk verkeert, onacceptabel is. Hij is het eens met de Herodianen en de Farizeeën dat gewelddadig verzet tegen Rome niet de oplossing is. Maar Hij is geen hielenlikker zoals de Herodianen. Hij trekt zich ook niet terug uit de wereld zoals de Essenen, sterker nog, in plaats van de synagoge kiest Hij voor de publieke ruimte. En Hij is het sterk oneens met de Farizeeën, die zondige mensen verantwoordelijk maken voor hun problemen, maar Hij zegt integendeel dat je die mensen moet liefhebben en accepteren als Gods geliefde kinderen.

Conclusie: Jezus past in geen enkel bestaand hokje, maar Hij daagt op radicale wijze alle stromingen uit om hun eigen ideeën nog eens grondig te bezien. En ondertussen predikt Hij een revolutionaire boodschap over een wereldorde waar iedereen bij mag horen. En het revolutionaire van zijn revolutie is, dat het er ééntje is zonder geweld en haat, maar dat het een revolutie van de liefde is.
Jezus houdt iedereen een adembenemend alternatief voor.

Wat is dat alternatief?
Het is het zien van, het zoeken naar en het binnengaan van een nieuwe politieke, sociale en geestelijke realiteit die Jezus ‘het Koninkrijk van God noemt’.

Dit Koninkrijk ligt op ramkoers met het keizerrijk, want de hoogste autoriteit is de Schepper van hemel en aarde en niet de Ceasar. En je identiteit ligt niet in het staatsburgerschap van Rome, zo’n beetje het hoogste goed in die dagen, maar in het verkeren in de tegenwoordigheid van God. In de tegenwoordigheid van God zijn - dat is de hemel. Jezus noemt dat ‘evangelie’, goed nieuws; een term die in die tijd gebruikt werd door boodschappers van de keizer, om bijvoorbeeld de overwinning aan te kondigen.

In dit Koninkrijk kies je niet voor het doorsnijden van Romeinse kelen, maar als een Romein je met de rug van zijn hand in je gezicht slaat, keer je hem de andere wang toe. Als een Romein je dwingt om een mijl met hem te gaan, loop je er twee. Dat zijn geen daden van passiviteit, of lafheid, maar daden die getuigen van verzet, van een eigen vrije wil. Je kiest voor een hogere optie. Dat is pas echt vrijheid!

In dit Koninkrijk wens je die vervloekte zondaars niet naar de hel, nee, je praat met ze, je eet en drinkt met ze, je weigert te oordelen, je behandelt ze als je naaste. Je bent niet zozeer bang voor besmetting van hun levensstijl, of dat ze jou beïnvloeden tot het kwade, maar veeleer vervuld van de hoop en de mogelijkheid dat jij hén kunt beïnvloeden voor het goede, dat jouw levenshouding misschien besmettelijk is, dat er kans is op genezing.

In dit Koninkrijk loop je niet slaafs achter de overheid aan, maar ben je kritisch en kom je op voor gerechtigheid, zelfs als dat kan betekenen dat het je je leven kost; bijvoorbeeld aan een kruis.

In dit Koninkrijk onttrek je je niet aan de grote, boze wereld, maar je staat er als onderdaan en ambassadeur van dat Koninkrijk midden in en je ziet overal glimpen van God. Dit Koninkrijk staat open voor iedereen en is bereikbaar voor iedereen.

Jezus daagt ook ons uit: hoe reageren wij op de status quo van onze tijd? Wat is ons antwoord op een dominerende cultuur om ons heen, die dan weer vijandig, dan weer onverschillig is? Waarin ligt onze identiteit? Hoe gevaarlijk en revolutionair en aards en maatschappelijk is de boodschap die wij verkondigen? En ligt de nadruk dan ook op het goede nieuws van de redding en het herstel van de wereld en de doorbraak van het Koninkrijk, waarin Gods wil op aarde zal geschiedden, zoals in de hemel (de hemel op aarde dus)?

De Farizeeën hadden een andere diagnose en medicijn bedacht. God zou de Messias zenden, als het volk maar zo puur en heilig mogelijk leefde. Wanneer de Bijbelse geboden echt zouden worden nageleefd en het volk zou groeien in een heilige levenswandel, zou God hen bevrijden. Daarom moesten er minder zondaars zijn; minder prostituees, minder tollenaars, minder dronkaards. In donderpreken trokken ze van leer tegen de mensen die in ogen illustratief waren voor het morele verval van het heilige volk van God. Zij waren de oorzaak van alle ellende. 

Van alle groepen was er geen, waartegen Jezus zo fel van leer tegen trok als de Farizeeën. Na zijn eerste toespraken waarin Jezus stelde dat ‘onze gerechtigheid nog overvloediger moest zijn dan die van de Farizeeën’, dachten sommigen misschien nog dat Jezus een soort super-Farizeeër was. Maar dat ging snel over, zeker toen mensen met eigen ogen zagen dat Jezus feest vierde en de maaltijd deelde met juist dat uitschot: tollenaars, prostituees, dronkaards en toen ze hoorden hoe Hij in toespraken hun hypocrisie ontmaskerde.

Er waren zeker Farizeeërs die geïntrigreerd waren door Jezus; er waren er zelfs onder zijn aanhang. Maar de meesten verafschuwden hem.

Ook nu zijn er stemmen van christenen die luid roepen over oordeel over Nederland, vanwege alle zonde. Ook nu zijn er mensen die niet willen omgaan met zondaars,uit angst door hen besmet of beïnvloed te worden. Ook nu zijn er, die donderpreken voeren over hel en verdoemenis en die een wettische en moralistische boodschap prediken.

Maar Jezus deed dit alles niet. HIj had een ander antwoord.

De Essenen, beroemd geworden door de vondst van hun geschriften in Qumran, in 1947 en 1952, worden door sommigen gezien als een sekte, maar door anderen als de eerste monniken. Zij trokken zich terug uit de boze wereld, weg van Jeruzalem, in de hete woestijn. De enige manier om God te dienen in hun ogen, was door een alternatieve maatschappij te creeëren. Ze kozen voor toewijding aan God door het isolement te zoeken en daar een leven te leiden van gebed, studie, meditatie, armoede, naastenliefde en gemeenschapszin. Wat dat betreft leken ze wel op de eerste christenen, echter met dit grote verschil: ze ontrokken zich van de samenleving en keken daar op neer.  Wie bij hen wilde horen, was welkom, maar moets wel de tocht naar de woestijn maken. Essenen deden niet aan ‘evangelisatie’, ze vermeden het contact met de corrupte, zondige wereld.

Toen er ineens een man gehuld in een mantel van kamelenhaar uit de woestijn opdook, die begon te prediken over een komend Koninkrijk voor iedereen, zullen zijn toehoorders de gedachte dat hij een Esseen zou zijn, juist om die reden wel snel hebben laten varen.

 In de kerkgeschiedenis zijn er tal van voorbeelden te vinden van christenen die zich ontrokken aan de maatschappij. Van woestijnvaders en kluizenaars tot de Amish. Maar, minder radicaal, zijn er nu ook grote groepen christenen in ons land te vinden, die de omringende cultuur eng en slecht vinden en zich daarom terugtrekken in hun eigen bastions, hun eigen subcultuurtjes, hun eigen gelijk, waar ze hun eigen taal spreken en hun eigen gewoonten hebben.

Maar ook dit was niet het antwoord van Jezus.

Koning Herodus was koning over Palestina, bij de gratie van de keizer. Een marionet van Rome dus. Zijn aanhangers, de Herodianen, waren van mening dat de beste manier van omgaan met de dominantie van Rome deze was: je erbij neerleggen en er het beste van maken. Of zelfs: meewerken, collaboreren en zo toch nog enigszins van invloed zijn. De tollenaars zullen tot deze groep gerekend kunnen worden. De relgieuze groepering van de Sadduceeën behoorde ook tot de Herodianen. Het waren pragmatici, die echter konden rekenen op de hoon en haat van veel landgenoten. Zij zijn te vergelijken met wat wij ‘landverraders’ en NSB-ers noemen.

De Herodianen, op hun beurt, verachtten de Zeloten. Zij vreesden dat door de acties van deze groep de toorn van de keizer over het hele volk zou komen en ze allemaal uitgeroeid zouden worden. Bovendien achtten zij een oorlog tegen de wereldmacht Rome bij voorbaat kansloos.

Ze zouden daarin in ieder geval gelijk krijgen, zo bleek later, al kostte het de Romeinen meer moeite dan verwacht. Maar toch roepen de Herodianen een beeld bij ons op van verraders en lafaards. Ze zouden het niet in hun hoofd halen om op te komen voor gerechtigheid. Ze speelden het spel van de macht met Rome mee en verwierven zich zo allerlei priviliges.

Vertaald naar de kerk in het westen van nu: klakkeloze assimilatie met de cultuur, buigen voor de goden en onrecht, stilzwijgen in plaats van protest, niet durven opkomen voor de waarheid, genoegen nemen met de status quo. De omringende cultuur te vriend willen houden om zo nog enigszins invloed te kunnen uitoefenen of gewoon om ’erbij te horen’.

Net zomin als het antwoord van de Zeloten, was het antwoord van de Herodianen echter het antwoord van Jezus.